Karın kası ayrılması (diastaz), karnın ön yüzündeki iki dikey kasın ortadaki bağ dokusu boyunca birbirinden uzaklaşmasıdır. En sık gebelikte büyüyen rahmin kasları iki yana itmesiyle oluşur. Halk arasında karın kası yırtılması da denir, ama kas yırtılmaz; aradaki bağ dokusu gerilip incelir.
Doğumdan sonraki ilk aylarda ayrılma çoğu kadında kendiliğinden daralır ve doğru egzersizler bu süreci destekler. Bir yıl sonra hâlâ geniş olan ayrılma ise egzersizle kapanmaz. Bu durumda kaslar karın germe ameliyatı sırasında orta hatta dikilerek kalıcı olarak onarılır.
İçindekiler
Karnın ön yüzünde, göğüs kafesinden kasığa uzanan iki dikey kas vardır: rektus kasları, yani "baklava dilimi" görünümünü veren kaslar. Bu iki kas ortada linea alba denilen ince bir bağ dokusuyla birbirine bağlanır. Karın kası ayrılmasında bu bağ dokusu gerilir ve genişler, iki kas arasındaki mesafe artar.
Ayrılma genellikle göbek deliğinin çevresinde en geniştir, ama göbeğin üstüne ya da altına da uzanabilir. Kaslar ortada birbirine destek olamadığı için karın içindeki organlar orta hattan öne doğru itilir. Sonuçta kişi zayıf ya da normal kilolu olsa bile karın şiş ve "hamile gibi" görünür.
Evet, günlük dilde aynı durum için kullanılır. "Karın kası yırtılması" ifadesi yaygındır, ama tıbbi olarak doğru değildir: kasın kendisi yırtılmaz, kasları birleştiren orta hattaki bağ dokusu incelir ve genişler. Bu yüzden ağrılı bir yaralanma gibi aniden ortaya çıkmaz, aylar içinde fark edilir.
Karın kası ayrılması fıtık ile de karıştırılır. Fıtıkta karın duvarında bir delik oluşur ve iç organlar ya da yağ dokusu bu delikten dışarı çıkar. Diastazda ise delik yoktur, orta hat bütünüyle gevşemiştir. İkisi aynı kişide birlikte görülebilir; özellikle göbek deliğinde ağrılı ya da bastırınca geri giden bir şişlik varsa muayene gerekir.
Karın duvarını uzun süre içeriden zorlayan her durum ayrılmaya yol açar. En sık nedenler şunlardır:
İki parmaktan geniş bir boşluk ya da parmakların derine gömüldüğü yumuşak bir orta hat, karın kası ayrılmasını gösterir. Boşluğun genişliği kadar derinliği de önemlidir: parmaklar gergin bir zemine değiyorsa bağ dokusu hâlâ destek veriyor demektir. Kesin tanı muayenede konur; gerektiğinde ultrasonla kaslar arasındaki mesafe ölçülür ve eşlik eden bir fıtık olup olmadığına bakılır.
Doğumdan sonraki ilk 8 hafta içinde ayrılma çoğu kadında belirgin şekilde daralır. Rahim küçüldükçe ve hormonlar normale döndükçe bağ dokusu toparlanır. Bu süreç doğumdan sonraki ilk yıl boyunca yavaşlayarak devam eder.
Doğumdan bir yıl sonra hâlâ geniş olan ayrılmanın kendiliğinden kapanması beklenmez. Bu dönemde egzersiz kasları güçlendirir ve görünümü iyileştirir, ama gerilmiş bağ dokusunu eski haline getirmez. Yıllar önce doğum yapmış ve karnı hâlâ öne çıkan kadınlarda neden çoğu zaman yağ değil, bu kalıcı ayrılmadır.
Amaç, karnı içeriden korse gibi saran en derin karın kasını (transversus abdominis) ve pelvik tabanı güçlendirmektir. Egzersizlere normal doğumdan sonra genellikle 6 hafta, sezaryenden sonra doktorun izin verdiği tarihte başlanır. Her harekette nefes verirken göbek deliği hafifçe omurgaya doğru çekilir.
Egzersiz sırasında orta hatta kabarıklık oluşuyorsa hareket o anki gücü aşıyordur ve daha basit bir seviyeye dönülür. Ayrılma genişse ya da idrar kaçırma eşlik ediyorsa programın bir fizyoterapist eşliğinde planlanması en güvenli yoldur.
Karın içi basıncı ani yükselten ve orta hattı öne iten hareketler, ayrılma kapanana kadar yapılmaz:
Karın bandı ya da korse doğumdan sonraki ilk haftalarda destek olur ve rahatlık sağlar. Ancak kasları kendisi kapatmaz; egzersizle birlikte kullanıldığında anlam taşır.
Ameliyat, egzersize rağmen geçmeyen ve şikayet yaratan ayrılmada gündeme gelir. Aşağıdaki durumlardan biri varsa muayene önerilir:
Ameliyat için emzirmenin bitmiş, kilonun birkaç aydır sabit olması ve yeni bir gebelik planlanmaması gerekir. Sonraki bir gebelik onarılan orta hattı yeniden gerer.
Karın kası ayrılması, karın germe ameliyatı (abdominoplasti) sırasında onarılır. Ameliyat genel anestezi altında yapılır. Bikini çizgisinden yapılan kesiyle deri ve yağ kaldırılır, birbirinden ayrılmış rektus kasları orta hatta kalıcı dikişlerle birleştirilir. Bu dikiş karnı içeriden bir korse gibi toplar. Ardından fazla deri ve yağ alınır, gerekirse göbek deliği yeniden konumlandırılır. Daha önce sezaryen olunduysa eski iz genellikle bu kesinin içinde kalarak çıkarılır.
Onarılan kaslar, kilo korunduğu ve yeni bir gebelik olmadığı sürece kalıcıdır.
Diastaz yalnızca kadınlarda görülmez. Erkeklerde en sık neden karın içi yağlanmadır; organların çevresinde biriken yağ karın duvarını içeriden zorlar. Yanlış teknikle yapılan ağır ağırlık çalışmaları da ayrılmayı artırır. Erkeklerde tedavinin ilk adımı kilo vermek ve derin karın kası egzersizleridir. Kilo verildikten sonra ayrılma ve deri fazlası sürüyorsa karın germe ile onarım yapılır.
Son olarak, karın kası ayrılması doğumdan sonraki ilk aylarda çoğunlukla daralır ve doğru egzersizlerle desteklenir. Bir yıl sonra hâlâ geniş olan ayrılma egzersizle kapanmaz; karın normal kiloda olunmasına rağmen öne çıkıyorsa Antalya'da uygulanan karın germe ameliyatında kaslar orta hatta dikilerek kalıcı olarak onarılır.
Bu metin bilgilendirme amacıyla yazılmıştır. Doktorunuzun önerileri esas alınmalıdır. Daha fazla bilgi için Op. Dr. Bora Yücel ile iletişime geçebilirsiniz.